Ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia
Usługa dla dostawców wody
Rozpoznajemy zagrożenia, które mogą wpływać na jakość ujmowanej wody. Analizujemy dane hydrogeologiczne, środowiskowe i monitoringowe, oceniamy ryzyko oraz przygotowujemy wymagany raport podsumowujący.
Dlaczego należy przeprowadzić ocenę ryzyka?
Ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia jest obowiązkiem ustawowym dostawcy wody.
Stanowi pierwszy element podejścia opartego na ryzyku, które obejmuje cały łańcuch zaopatrzenia — od obszaru zasilania ujęcia, przez uzdatnianie i dystrybucję, aż do punktu zgodności.
Jej zadaniem jest rozpoznanie zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych mogących wpływać na jakość ujmowanej wody oraz określenie środków potrzebnych do zapobiegania ryzyku lub jego kontroli.
Z dokonanej oceny sporządza się raport podsumowujący, którego zakres został określony w ustawie.
Dla kogo?
Dla dostawców wody wykorzystujących ujęcia do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i objętych obowiązkiem przeprowadzenia oceny ryzyka.
Ustawa definiuje dostawcę wody jako podmiot dostarczający wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, w tym przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne oraz podmiot prowadzący hurtową sprzedaż wody.
Co obejmuje usługa?
Charakterystykę ujęcia i obszaru zasilania
Identyfikujemy ujęcia i punkty poboru oraz analizujemy obszar, z którego są one zasilane. Uwzględniamy warunki dopływu i odnawiania zasobów wody, sposób użytkowania gruntów, położenie ujęć oraz istniejące strefy ochronne.
Weryfikujemy dostępne materiały hydrogeologiczne, hydrologiczne i przestrzenne oraz ich aktualność i przydatność dla prowadzonej oceny.
Analizę wymaganych danych
Uwzględniamy dane wskazane w ustawie, w tym:
- znaczące oddziaływania antropogeniczne i ocenę ich wpływu na stan wód;
- wyniki monitoringu wód powierzchniowych i podziemnych;
- dostępne wyniki badań parametrów objętych listą obserwacyjną;
- ocenę wód powierzchniowych wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności — jeżeli dotyczy;
- analizę ryzyka wykonaną na podstawie art. 133 ust. 3 Prawa wodnego;
- informacje dotyczące ustanowionych stref ochronnych lub obszarów ochronnych.
Nie ograniczamy analizy do zebrania wymaganych dokumentów. Oceniamy ich znaczenie dla konkretnego ujęcia oraz wzajemne zależności między warunkami środowiskowymi, sposobem użytkowania terenu i jakością ujmowanej wody.
Identyfikację zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych oraz ocenę ryzyka
Rozpoznajemy źródła zagrożeń i zdarzenia niebezpieczne występujące w obszarze zasilania oraz oceniamy możliwość ich wpływu na jakość ujmowanej wody.
W zależności od charakteru obszaru uwzględniamy m.in. gospodarkę ściekową, rolnictwo, przemysł i usługi, transport, składowiska i tereny zanieczyszczone, inne pobory i odwodnienia, zagrożenia związane z powodzią lub suszą oraz planowane zmiany zagospodarowania.
Zakres analizy każdorazowo odnosimy do rzeczywistych warunków zasilania danego ujęcia.
Wnioski i działania
Wskazujemy, które zagrożenia wymagają dalszej kontroli oraz jakie działania mogą być potrzebne do ograniczenia ryzyka.
W zależności od wyników oceny mogą to być m.in. zmiany lub rozszerzenie monitoringu, pozyskanie dodatkowych danych, obserwacja określonych parametrów i trendów, weryfikacja zabezpieczeń ujęcia lub współpraca z właściwymi instytucjami.
Co otrzymuje klient?
- ocenę ryzyka w obszarze zasilania ujęcia;
- wymagany raport podsumowujący.
Ważne rozróżnienie
Ocena ryzyka dla obszaru zasilania nie jest aktualizacją analizy z art. 133 Prawa wodnego
Analiza ryzyka z art. 133 ust. 3 Prawa wodnego jest związana z ochroną ujęcia i oceną potrzeby ustanowienia strefy ochronnej obejmującej teren ochrony pośredniej. Uwzględnia m.in. warunki hydrogeologiczne lub hydrologiczne, zagospodarowanie terenu oraz wyniki badań jakości ujmowanej wody.
Ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wynika natomiast z przepisów dotyczących bezpieczeństwa wody przeznaczonej do spożycia i obejmuje szerszy zestaw danych środowiskowych, monitoringowych oraz informacji o zagrożeniach.
Analiza z art. 133 Prawa wodnego jest jednym z elementów, które należy uwzględnić podczas oceny ryzyka w obszarze zasilania ujęcia — nie zastępuje jednak tej oceny.
Jeżeli analiza z art. 133 jest nieaktualna lub wymaga uzupełnienia, oba zakresy prac powinny zostać wyraźnie rozdzielone.
Jakich danych potrzebujemy na początku?
Na początku prosimy przede wszystkim o dokumentację hydrogeologiczną lub hydrologiczną, pozwolenia dotyczące ujęcia, wcześniejsze analizy ryzyka i dokumenty dotyczące stref ochronnych, dane o eksploatacji ujęcia oraz wyniki badań wody surowej.
Przydatne są również posiadane mapy, dane GIS, informacje dotyczące zdarzeń i nietypowych zmian jakości wody oraz materiały pozyskane wcześniej z Wód Polskich, GIOŚ, PIG-PIB, właściwych gmin i organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Jeżeli materiał jest niekompletny, wskazujemy braki i źródła, skąd można pozyskać potrzebne dane.
Termin ustawowy
Pierwszą ocenę ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wraz z raportem podsumowującym dostawca wody przekazuje:
- właściwemu dyrektorowi regionalnego zarządu gospodarki wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oraz
- właściwemu państwowemu powiatowemu albo państwowemu granicznemu inspektorowi sanitarnemu.
Termin przekazania pierwszej oceny upływa 31 grudnia 2026 r.
Po wykonaniu pierwszej oceny dostawca dokonuje jej udokumentowanych przeglądów w odstępach wynikających z oceny, nie dłuższych niż 6 lat, i w razie potrzeby dokonuje aktualizacji.
Ustalmy wspólnie zakres opracowania
Jeżeli przygotowujesz pierwszą ocenę, aktualizujesz wcześniejsze opracowanie albo nie masz pewności, czy posiadane materiały są wystarczające, zapraszamy do kontaktu.
E-mail: kontakt@aquameritum.comWyniki oceny obszaru zasilania są następnie uwzględniane przy ocenie ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę
Najczęściej zadawane pytania
1. Na kim spoczywa obowiązek wykonania oceny ryzyka w obszarze zasilania ujęcia?
Obowiązek dokonania oceny spoczywa na dostawcy wody. Jest to podmiot dostarczający wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, w tym przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne lub podmiot prowadzący hurtową sprzedaż wody.
Dla niewielkich indywidualnych źródeł przepisy przewidują określone wyłączenia. Nie stosuje się ich jednak m.in. wtedy, gdy dostarczanie wody stanowi przedmiot działalności gospodarczej albo woda trafia do budynków użyteczności publicznej, budynków zamieszkania zbiorowego lub przedsiębiorstw spożywczych.
2. Jaki jest zakres oceny ryzyka w obszarze zasilania ujęcia?
Ocena obejmuje charakterystykę obszaru zasilania ujęcia, wymagane dane dotyczące stanu wód i występujących oddziaływań, identyfikację zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych oraz ocenę ich możliwego wpływu na jakość ujmowanej wody.
Na podstawie wyników oceny wskazuje się również środki kontroli ryzyka istotne dla danego ujęcia.
3. Jaka jest różnica między oceną ryzyka w obszarze zasilania ujęcia a analizą ryzyka z art. 133 Prawa wodnego?
Analiza ryzyka z art. 133 Prawa wodnego służy przede wszystkim ocenie zagrożeń związanych z ochroną ujęcia i potrzebą ustanowienia terenu ochrony pośredniej.
Ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia ma szerszy zakres wynikający z przepisów dotyczących bezpieczeństwa wody przeznaczonej do spożycia. Ustawa wprost wymaga uwzględnienia analizy z art. 133 jako jednego z materiałów wykorzystywanych przy tej ocenie.
4. Jakie dane są potrzebne do przeprowadzenia oceny ryzyka ujęcia?
Podstawę stanowią przede wszystkim informacje dotyczące ujęcia i jego obszaru zasilania, dokumentacja hydrogeologiczna lub hydrologiczna, dane dotyczące eksploatacji, wyniki badań wody surowej, dane środowiskowe i monitoringowe oraz informacje dotyczące sposobu użytkowania terenu i istniejących stref ochronnych.
Dokładny zakres potrzebnych materiałów zależy od rodzaju ujęcia i warunków jego zasilania.
5. Jak postępować, jeżeli część danych jest niedostępna lub nieaktualna?
Pierwszym etapem powinien być przegląd posiadanych materiałów i określenie rzeczywistych braków. Nie każdy brak dokumentacji wymaga przygotowania nowego opracowania od podstaw.
Wskazujemy, które informacje wymagają aktualizacji, które można pozyskać z istniejących baz i zasobów instytucjonalnych, a które wymagają dodatkowych prac. Istotne ograniczenia wynikające z dostępności danych powinny być również uwzględnione przy interpretacji wyników oceny.
6. Czy z oceny ryzyka sporządza się raport podsumowujący?
Tak. Z dokonanej oceny ryzyka w obszarze zasilania ujęcia sporządza się raport podsumowujący.
Raport zawiera m.in. charakterystykę obszaru zasilania, wykaz zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych wraz z oceną ryzyka, podsumowanie wymaganych wyników monitoringu i badań oraz propozycję istotnych środków kontroli ryzyka.
7. Komu i w jakim terminie przekazuje się ocenę wraz z raportem podsumowującym?
Pierwszą ocenę wraz z raportem podsumowującym należy przekazać właściwemu dyrektorowi RZGW Wód Polskich oraz właściwemu państwowemu powiatowemu albo granicznemu inspektorowi sanitarnemu do 31 grudnia 2026 r.
8. Jak często należy aktualizować ocenę ryzyka w obszarze zasilania ujęcia?
Oceny podlegają udokumentowanym przeglądom w regularnych odstępach wynikających z wyników oceny, jednak nie dłuższych niż 6 lat.
Aktualizację wykonuje się wtedy, gdy wyniki przeglądu wskazują na taką potrzebę — np. w związku ze zmianami warunków środowiskowych, sposobu użytkowania terenu, jakości wody lub pojawieniem się nowych informacji o zagrożeniach.