Ocena ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę
Usługa dla dostawców wody
Rozpoznajemy zagrożenia i zdarzenia niebezpieczne, które mogą wpływać na jakość wody w systemie zaopatrzenia w wodę. Analizujemy sposób funkcjonowania systemu, dane monitoringowe i stosowane środki kontroli oraz przygotowujemy ocenę ryzyka wraz z raportem podsumowującym.
Dlaczego należy przeprowadzić ocenę ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę?
Ocena ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę jest obowiązkiem ustawowym dostawcy wody i jednym z elementów podejścia opartego na ryzyku obejmującego cały łańcuch zaopatrzenia w wodę.
Jej celem jest rozpoznanie zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych występujących w systemie oraz ocena ryzyka, jakie mogą one stwarzać dla jakości wody i zdrowia ludzi.
Wyniki oceny stanowią podstawę do doboru odpowiednich środków kontroli oraz prowadzenia monitoringu operacyjnego dostosowanego do rzeczywistych warunków funkcjonowania systemu.
Z dokonanej oceny sporządza się raport podsumowujący, którego minimalny zakres określają przepisy.
Dla kogo?
Dla dostawców wody zobowiązanych do przeprowadzenia oceny ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę.
System zaopatrzenia w wodę obejmuje elementy pozostające w gestii jednego dostawcy i służące zaopatrzeniu odbiorców w wodę przeznaczoną do spożycia — poprzez jej ujmowanie, uzdatnianie, magazynowanie lub dystrybucję do punktu dostawy.
Co obejmuje usługa?
Charakterystykę systemu
Określamy granice ocenianego systemu i analizujemy jego rzeczywistą budowę oraz sposób funkcjonowania.
Uwzględniamy odpowiednio urządzenia i technologie stosowane do ujmowania, uzdatniania, magazynowania i dystrybucji wody, punkty zgodności, sposób zaopatrzenia odbiorców oraz powiązania między poszczególnymi elementami systemu.
W przypadku zakupu wody od innego dostawcy analizujemy również informacje dotyczące systemu, z którego woda jest pozyskiwana.
Analizę danych o jakości i funkcjonowaniu systemu
Analizujemy wyniki badań i monitoringu wody, dane eksploatacyjne, parametry procesów technologicznych oraz informacje o awariach, incydentach i innych zdarzeniach mogących wpływać na bezpieczeństwo dostarczanej wody.
Uwzględniamy również wyniki oceny ryzyka w obszarze zasilania ujęcia, a w przypadku zakupu wody od podmiotu prowadzącego hurtową sprzedaż, także informacje wynikające z oceny ryzyka wykonanej dla jego systemu.
Analizę odnosimy do rzeczywistego sposobu funkcjonowania systemu, a nie wyłącznie do posiadanej dokumentacji.
Identyfikację zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych oraz ocenę ryzyka
Rozpoznajemy zagrożenia i zdarzenia niebezpieczne mogące wpływać na jakość wody na poszczególnych etapach systemu oraz oceniamy ryzyko, jakie mogą one stwarzać dla zdrowia ludzi.
W zależności od charakteru systemu uwzględniamy m.in. zagrożenia związane z:
- jakością wody ujmowanej;
- procesami uzdatniania i dezynfekcji;
- magazynowaniem wody;
- awariami i zakłóceniami pracy urządzeń;
- eksploatacją sieci dystrybucyjnej;
- zmianami ciśnienia i przepływu;
- możliwością wtórnego zanieczyszczenia;
- stosowanymi materiałami, chemikaliami i materiałami filtracyjnymi;
- wyciekami wody i nieszczelnościami przewodów;
- skutkami zmian klimatu.
Zakres zagrożeń każdorazowo odnosimy do budowy, technologii i sposobu eksploatacji konkretnego systemu.
Wnioski i działanie
Wskazujemy ryzyka wymagające ograniczenia, dalszej kontroli lub obserwacji oraz działania potrzebne do poprawy bezpieczeństwa systemu.
W zależności od wyników oceny mogą one obejmować m.in. zmianę lub rozszerzenie monitoringu operacyjnego, dodatkowe środki kontroli, działania techniczne i eksploatacyjne, uzupełnienie danych, weryfikację skuteczności procesów technologicznych lub aktualizację procedur.
Co otrzymuje klient?
- ocenę ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę;
- raport podsumowujący.
Ocena ryzyka a Plan Bezpieczeństwa Wody
Ocena ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę i Plan Bezpieczeństwa Wody (PBW/WSP) opierają się na podobnym podejściu do bezpieczeństwa wody, ale nie są pojęciami tożsamymi.
Ustawowa ocena ryzyka koncentruje się na charakterystyce systemu, identyfikacji zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych, ocenie ryzyka oraz planowanych środkach jego kontroli.
Plan Bezpieczeństwa Wody jest szerszym narzędziem zarządzania zgodnym z podejściem Water Safety Plan. Obejmuje również m.in. organizację odpowiedzialności, monitoring operacyjny, procedury postępowania, działania naprawcze, weryfikację skuteczności stosowanych środków i okresowe przeglądy.
Jeżeli dostawca posiada już PBW, zawarte w nim informacje mogą zostać wykorzystane podczas przygotowywania oceny ryzyka. Konieczna jest jednak weryfikacja ich aktualności oraz zgodności z obecnymi wymaganiami ustawowymi.
Jakich danych potrzebujemy na początku?
Na początku prosimy przede wszystkim o schematy i dokumentację systemu, opis stosowanych technologii, wyniki badań i monitoringu, dane eksploatacyjne oraz informacje o awariach, incydentach i innych istotnych zdarzeniach.
Uwzględniamy także dostępną ocenę ryzyka w obszarze zasilania ujęcia, istniejący Plan Bezpieczeństwa Wody oraz dokumentację dotyczącą stosowanych środków kontroli.
Jeżeli materiał jest niekompletny, wskazujemy braki i źródła pozyskania danych.
Termin
Pierwszą ocenę ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę wraz z raportem podsumowującym dostawca przekazuje właściwemu organowi nadzoru sanitarnego do 30 czerwca 2028 r.
Ocena podlega następnie udokumentowanym przeglądom w regularnych odstępach wynikających z jej wyników, nie dłuższych niż 6 lat, i w razie potrzeby aktualizacji.
Porozmawiajmy o zakresie opracowania
Jeżeli przygotowujesz pierwszą ocenę, aktualizujesz istniejącą dokumentację albo chcesz sprawdzić, w jakim zakresie można wykorzystać posiadany Plan Bezpieczeństwa Wody, zapraszamy do kontaktu.
E-mail: kontakt@aquameritum.comNajczęściej zadawane pytania
1. Na kim spoczywa obowiązek wykonania oceny ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę?
Obowiązek wykonania oceny spoczywa na dostawcy wody. Dostawca odpowiada również za późniejsze udokumentowane przeglądy oceny i, jeżeli wyniki przeglądu wskazują taką potrzebę, jej aktualizację.
2. Jaki zakres systemu powinien zostać objęty oceną ryzyka?
Ocena obejmuje system zaopatrzenia w wodę pozostający w gestii danego dostawcy. W zależności od jego budowy może obejmować ujmowanie, uzdatnianie, magazynowanie oraz dystrybucję wody do punktu dostawy.
Zakres powinien odpowiadać rzeczywistemu układowi technologicznemu i organizacyjnemu systemu, a nie wyłącznie formalnemu podziałowi obiektów.
3. Jakie elementy należy uwzględnić w ocenie ryzyka systemu zaopatrzenia w wodę?
Ocena uwzględnia wyniki oceny ryzyka w obszarze zasilania ujęcia, charakterystykę systemu oraz identyfikację zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych mogących wpływać na parametry jakości wody.
Należy również uwzględnić ryzyko związane ze zmianą klimatu, wyciekami wody i nieszczelnościami przewodów.
4. Czy ocena ryzyka obejmuje również sieć wodociągową?
Tak, jeżeli sieć dystrybucyjna pozostaje w gestii dostawcy wody.
W takim przypadku należy uwzględnić zagrożenia związane m.in. ze stanem i eksploatacją przewodów, awariami, zmianami ciśnienia, nieszczelnościami, prowadzonymi pracami, możliwością wtórnego zanieczyszczenia oraz innymi zdarzeniami mogącymi wpływać na jakość dostarczanej wody.
5. W jaki sposób ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wpływa na ocenę systemu?
Wyniki oceny ryzyka w obszarze zasilania ujęcia muszą zostać uwzględnione podczas oceny systemu zaopatrzenia w wodę.
Pozwala to powiązać zagrożenia występujące przed poborem wody z procesami jej uzdatniania, stosowanymi środkami kontroli i monitoringiem prowadzonym w dalszych elementach systemu.
6. Czy istniejący Plan Bezpieczeństwa Wody może zostać wykorzystany przy przygotowaniu oceny ryzyka?
Tak. Aktualny Plan Bezpieczeństwa Wody może zawierać znaczną część informacji potrzebnych do przygotowania oceny, w szczególności charakterystykę systemu, identyfikację zagrożeń, środki kontroli oraz wyniki monitoringu.
Nie należy jednak automatycznie przyjmować, że istniejący PBW spełnia wszystkie wymagania aktualnych przepisów. Przed jego wykorzystaniem trzeba zweryfikować zakres i aktualność posiadanych informacji.
7. Czy Plan Bezpieczeństwa Wody zastępuje ustawową ocenę ryzyka?
Nie. PBW i ustawowa ocena ryzyka nie są dokumentami tożsamymi.
Ocena ryzyka ma własny zakres wynikający z ustawy i kończy się sporządzeniem raportu podsumowującego. Plan Bezpieczeństwa Wody jest natomiast szerszym narzędziem zarządzania bezpieczeństwem wody zgodnym z podejściem WHO/WSP.
8. Czy z oceny ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę sporządza się raport podsumowujący?
Tak. Z dokonanej oceny ryzyka lub jej aktualizacji sporządza się raport podsumowujący.
Raport obejmuje m.in. dane identyfikujące dostawcę, charakterystykę systemu, informacje o punktach zgodności, odbiorcach, jakości i ilości dostarczanej wody oraz wykaz zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych wraz z oceną ryzyka i informacją o planowanych środkach kontroli.
9. Czy wyniki oceny ryzyka wpływają na monitoring wody?
Tak. Na podstawie wyników oceny dostawca prowadzi monitoring operacyjny dostosowany do danego systemu zaopatrzenia w wodę oraz stosuje odpowiednie środki kontroli ryzyka.
Ocena może mieć również znaczenie przy ustalaniu zakresu monitoringu zgodności, w tym — po spełnieniu warunków określonych w ustawie i uzyskaniu zgody właściwego organu — przy zmniejszeniu częstotliwości monitorowania określonych parametrów lub ich usunięciu z zakresu monitoringu.
10. Do kiedy należy wykonać pierwszą ocenę ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę?
Pierwszą ocenę wraz z raportem podsumowującym należy przekazać właściwemu państwowemu powiatowemu albo państwowemu granicznemu inspektorowi sanitarnemu do 30 czerwca 2028 r.
11. Jak często należy aktualizować ocenę ryzyka?
Dostawca wody dokonuje udokumentowanych przeglądów oceny w regularnych odstępach wynikających z jej wyników, jednak nie dłuższych niż 6 lat.
Jeżeli przegląd wykaże zmianę warunków funkcjonowania systemu, pojawienie się nowych zagrożeń lub potrzebę zmiany środków kontroli, ocena powinna zostać odpowiednio zaktualizowana.